Feeds:
Posts
Comments

Vermeer – Ẩn dụ Hội họa

Vermeer – Ẩn dụ Hội Họa

Nguồn: Trịnh Lữ Blog

 

 

15 December, hỏi thầy Phạm Long sao không ăn giỗ Vermeer. Thầy bảo “Em thích ăn sinh nhật Kadinsky hơn…” Thương cụ Vermeer quá, nên nhớ ngày giỗ cụ bằng câu chuyện này vậy.

Hương khói chả có, cỗ bàn càng không, giữa cảnh chiều đông mưa mù quạnh vắng, có một ly Porto màu huyết dụ và cái tẩu quèn nhồi sợi Black Stoker, một mình nhả khói tưởng niệm cụ Johannes Vermeer, bằng cách xem lại bức tranh này:

Screen Shot 2015-12-16 at 12.18.15 PM

“Nghệ thuật Hội họa” – The Art of Painting, rồi “Ẩn dụ Hội họa” – Allegory of Painting, tên bức tranh là như vậy. Tên tranh là thế, chắc vì mọi chi tiết trong tranh đều là ẩn dụ của nghề vẽ. Chuyện này nhiều người bàn rồi, mình chả nói nữa. Thương Cụ ở chỗ đây là bức tranh duy nhất Cụ vẽ cho chính mình, nhất định giữ trong nhà cho đến lúc chết. Cụ bà Catherina cũng biết thế, nên khi cụ mất, mới vội vàng viết giấy tặng bức tranh cho bà mẹ ruột để nó khỏi bị tòa án tịch biên bán đấu giá trả đống nợ chồng chất mà cụ ông để lại. Khổ nỗi, ông bạn thân nhất của Vermeer, người đã làm mẫu cho cả hai bức “Nhà Địa lý học” (The Geographer) và “Nhà Thiên văn học” (The Astronomer), là người đại diện pháp luật về tài sản của Cụ, lúc ấy lại có tinh thần thượng tôn pháp luật đến mức không chấp nhận việc tặng tranh trong nội bộ gia đình, và vẫn cho đám chủ nợ lôi bức tranh này cùng với tất cả những tranh và đồ đạc khác của cụ ra đấu giá ngay ở trụ sở Phường Họa sỹ của thành phố Delft, nơi Cụ sống suốt cả cuộc đời. Khổ nữa là chính Cụ đã từng là Trưởng hội cái Phường Họa sỹ ấy trong nhiều năm, kiểu như hội trưởng hội mỹ thuật của mình bây giờ. Không biết ai đã mua bức tranh ở phiên đấu giá của các chủ nợ ấy. Chỉ biết rằng sau này nó thuộc sở hữu của một chính khách người Áo là Gottfried van Swieten, một người đam mê âm nhạc và được hậu thế nhớ đến nhờ đã nâng đỡ bảo trợ cho cả ba thiên tài Hayden, Mozart và Beethoven. Gia đình van Swieten giữ bức tranh cho đến năm 1813 thì bán lại cho công tước xứ Bohemian-Austrian là Rudolf Czerni, với giá 50 florins. Công tước trưng bày nó ở nhà bảo tàng riêng của mình tại Vienna. Và từ đó, công chúng mới biết đến nó, nhưng vẫn đinh ninh là của người có chữ ký trên tranh: Pieter de Hooch, một họa sỹ hàng xóm của Vermeer, cùng trong Phường Vẽ với Cụ.

Khổ thân Cụ. Xuất thân nghèo hèn, ông nội với bố đẻ còn mắc tội làm bạc giả, chả ai biết tuổi thơ của Cụ thế nào, học hành ra sao. Chỉ biết là khi đã vẽ tranh kiếm sống thì Cụ tự nguyện bỏ đạo Tin Lành sang với Công Giáo để được lấy cô con gái một nhà chức sắc giầu có, rồi thì cả đời sống nhờ nhà mẹ vợ, vẽ cảnh nào cũng chỉ có cái phòng nhỏ có cửa sổ ở tầng gác hai ấy, tranh nào cũng chỉ có bố cục ở cái cửa sổ ở phía trái bức tranh. Mà gia cảnh thì nheo nhóc. Những 11 đứa con trong nhà. Ấy là đã chết mất 4 đứa ngay lúc mới sinh. Bà mẹ vợ, sau khi bỏ ông chồng vũ phu để ở riêng rồi cho vợ chồng cụ tá túc, thì cũng là người yêu hội họa, trong phòng riêng treo một bức rất đẹp của Dirck van Baburen, vẽ một chị gái điếm tươi cười nhận tiền của hai ông già chơi trống bỏi. Ấy vậy mà bức này cũng gợi hứng cho Cụ vẽ một bức tương tự – cũng là một cô gái điếm đang nhận tiền của khách, và lại còn có cả Cụ tự họa mình vào trong cảnh ấy nữa – bức tự họa duy nhất của Cụ. Ai biết nội tình gia đình cụ thời ấy chắc cũng chả dám kể ra ngoài.

 

Screen Shot 2015-12-16 at 12.00.26 PM